reklama

40 lat temu ruszyła fabryka domów. Tak budowano wytwórnię marzeń [zdjęcia]

Ireneusz WojtkiewiczZaktualizowano 
Jesień 1978 roku, końcowe prace przy budowie głównej hali produkcyjnej i węzła betoniarskiego słupskiej fabryki domów FD-3 Ireneusz Wojtkiewicz
Jesienią 1979 r. nowo wybudowana na peryferiach Słupska fabryka domów, zwana skrótowo FD-3, była w końcowej fazie rozruchu mechanicznego i technologicznego. Dochodziła do pełnej zdolności produkcyjnej, określanej na 3 tys. izb mieszkalnych z wielkich, betonowych płyt rocznie. Była pierwszą tego typu fabryką uruchamianą w kraju. Brak doświadczenia wykonawców i kłopoty organizacyjno - techniczne spowodowały ponad roczne opóźnienia w realizacji tej inwestycji. Ale nie zmalało, a wręcz wzrosło społeczne ciśnienie na spełnianie przez władze marzeń o mieszkaniach dla ludności.

Zadania w tym zakresie określono w planie pięcioletnim dla nowo utworzonego w 1975 roku województwa słupskiego. Jego ówczesne władze z wojewodą słupskim Janem Stępniem dokonały we wrześniu 1975 roku wmurowania aktu erekcyjnego pod budowę FD-3. Placem budowy stał się 8-hektarowy obszar graniczący z słupskim Zatorzem, podmiejską wsią Włynkówko i miejskim wysypiskiem śmieci nieopodal ulic Bałtyckiej i Portowej.

Budowę odwiedziliśmy wielokrotnie i opisaliśmy na łamach „Głosu Pomorza”. Bez upiększeń, do czego zresztą zachęcał Jan Wieleba, kierownik tej budowy i wielu innych budów obiektów przemysłowych w woj. słupskim, których głównym wykonawcą była wówczas koszalińska „Prze mysłówka” (Koszalińskie Przedsiębiorstwo Budownictwa Przemysłowego), a inwestorem powierniczym – Kombinatem Budownictwa Komunalnego. 21 listopada 1978 roku w naszej publikacji pt. „Słupska Fabryka Domów przed rozruchem” wypowiedział się tymi oto słowami: „Rozumiem, że do nikogo nie można mieć pretensji o złą pogodę, która często uniemożliwia pracę na budowie. Nie mogę jednak pojąć, dlaczego poszczególni podwykonawcy robót, którzy zjechali się tutaj niemal z całej Polski, zwlekali z robotą, trwonili czas próbując szukać przysłowiowej dziury w całym, czepiać się drobiazgów”.

Zobacz także: Słodkie i gorzkie czasy słupskiej fabryki cukierniczej (zdjęcia)

Bywało też archaicznie i groteskowo. Sprawne działanie węzła betoniarskiego zależne było od dźgania przez operatora węzła betoniarskiego góry żwiru stalową tyczką. Bo nie było dopływu pary do suszenia mokrego kruszywa, które zatykało otwory zasypowe. A woda nie płynęła gdzie trzeba, bo była zamknięta zasuwa w hydroforni, o czym przypomniano sobie dopiero po prawie dwóch miesiącach zmagań z instalacjami. Wszystkim dała się we znaki sroga zima na przełomie 1978 – 1979. Mrozy rozsadziły instalacje technologiczne, zabrakło opału do kotłowni.

Straty byłyby większe, gdyby nie to, że na budowie był spychacz, który zastąpił nieużyteczne w głębokim śniegu i błocie ciężarówki. Tymczasem upłynął termin dostarczenia pierwszych wielkopłytowych elementów mieszkań produkcji FD-3 na budowę nowego osiedla mieszkaniowego Zatorze Zachód. Kończyła swój produkcyjny żywot mocno już wyeksploatowana i technologicznie przestarzała wytwórnia OWT-67 (Oszczędnościowa Wielkopłytowa Technologia z 1967 r.), prosperująca przy ul. Zielonej, gdzie obecnie funkcjonuje Centrum Zdrowia SALUS. Stamtąd pochodzi wiele elementów domów i obiektów użyteczności publicznej, zbudowanych w Słupsku na przełomie lat 60. i 70. minionego stulecia. Najwięcej domów jednak przysporzyła miastu FD-3. Szacuje się, że mieszka w nich jedna czwarta ludności Słupska. Naj więcej wielkopłytowych mieszkań produkcji FD-3 pobudowano na osiedlu im. Budowniczych Polski Ludowej, obecnie Niepodległości. Poza tym z FD-3 pochodzą domy pobudowane w Ustce, Sławnie. Bytowie i Miastku. Tutaj produkowano też beton towarowy na różne potrzeby, 300 – 400 metrów sześciennych dziennie.

Zobacz także: Kultowa gastronomia polska w „Karczmie Słupskiej” [zdjęcia]

Znikąd nie słychać skarg, że socjalistyczna wielka płyta się sypie, grozi zawalaniem itp. Zabiegi termomodernizacyjne przedłużają żywot wielkopłytowych budowli. Specjaliści jednak uprzedzają, że trzeba przeprowadzać specjalistyczne, okresowe przeglądy obiektów mieszkalnych i oceniać ich stan techniczny oraz przeprowadzać badania przydatności do użytku. Warto mieć na uwadze to, że wielkopłytowe mieszkania są dużo tańsze od lokali budowanych według nowych technologii. Obecnie to już nie Fabryka Domów, od 1997 roku funkcjonuje tu spółka jawna nazwą DOMBET. To zakład produkcji betonów, ale już nie wielkopłytowych tylko – jak słyszę na miejscu – galanterii betonowej w postaci m.in. stropów, bloczków, płytek i innych prefabrykatów. Wszystko filigranowe w porównaniu z dawnymi wyrobami FD-3. Wytwórnia ta zachowuje swój dawny wygląd, w jej pejzażu pozostają zbudowane przed 40 laty obiekty produkcyjne – już nie szare, a żółte.

Zobacz także: Uczniowie ZSI w Słupsku, przed Pomorzanką uformowali żywą liczbę Pi.

Wideo

Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych”i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Komentarze 13

Ta strona jest chroniona przez reCAPTCHA i obowiązują na niej polityka prywatności oraz warunki korzystania z usługi firmy Google. Dodając komentarz, akceptujesz regulamin oraz Politykę Prywatności.

Podaj powód zgłoszenia

G
Gość
8 listopada, 14:04, Gość:

Ten cały PRL to był syf.upodlenie ludzi alkoholem,brak perspektyw a wypicie coca coli albo zapalenie malboro to był luksus.masakra

Najważniejsze picie coca coli i palenie papierosów..? A gdzie by Was rodzice wychowywali? W przedwojennych ruderach gdzie w 1 pokoju i kuchni miszkali z Wami i rodzicami, a potrzeby fizjologiczne załatwiali w domku z serduszkiem? Za PRL młodzi mieli pracę i mieszkania, żłobki przyzakładowe, przedszkola,wycieczki i wczasy oraz kolonie dla dzieci. Dziś też mają.. PRACĘ I MIESZKANIE ZA GRANICĄ.../?/

G
Gość

tylko za tego calego PRL w zakladzie byly podwyzki co kwartal byly zwiazki ktore dbaly o pracownika a teraz prywaciarz zamiast podniesc stawke to ci obnizy za PRL dostalem mieszkaniw 4 pokojowe pozyczke dla mlodych molozenstw 100 000 tys i ani grosza z tego nie splacilem

A
Andy
8 listopada, 13:06, Gość:

Była pierwszą tego typu fabryką u[wulgaryzm]mianą w kraju.....normalnie bzdura taka,ze sie w pale nie miesci...takich fabryk było juz bez liku

Taki sam news jak to, że w Pomorzance wymyślono ptasie mleczko.

H
Hektor
8 listopada, 14:04, Gość:

Ten cały PRL to był syf.upodlenie ludzi alkoholem,brak perspektyw a wypicie coca coli albo zapalenie malboro to był luksus.masakra

Upodleniem to ja bym nazwał picie tego ścierwa- "koka koli", tzw. transformacja ustrojowa lat 90-tych upodliła miliony Polaków, obecnie trwa jak mówi dr Czerniak "holokaust Polaków"- tak działa system "zdrowia" w tym kraju...

G
Gość

Ten cały PRL to był syf.upodlenie ludzi alkoholem,brak perspektyw a wypicie coca coli albo zapalenie malboro to był luksus.masakra

G
Gość

Wydawało się to osiągnięciem na naprawdę wielką skalę. Najpierw sprowadzano do PRL-u tzw. "Leningrady", które montowano w osiedla, a potem stworzono owe "fabryki domów". W porównaniu z poprzednimi gomułkowskimi było to naprawdę objawienie. Spore kuchnie, łazienka z WC osobno, pokoje dość ustawne itd. Niestety.... wszystko to dostało się w ręce polskiego robotnika, który jak wiadomo nie zna żadnej rzeczy, której nie można byłoby spie...ć. Przy czym 'spieprzyć' jest określeniem zbyt delikatnym. Dalej poszło to na urzędników, którzy przydzielali mieszkania, a dalej na administrację spółdzielni. Nie podejmuję się wymieniać wszystkiego co spie... - od krzywych nawierzchni i czy całych ścian, upalonych prętów łączeniowych, koszmarnego montażu w pijanym widzie, myciu okien młotkiem itd. Potem następował przydział. Nie, nie zw wzgłędu na uzbieranie stosownej sumy by szybko znaleźć się na liście, ale z klucza układów rodzinnych, znajomości i łapówek. Potem trzeba było przeprowadzić kapitalny remont, a zdarcie parszywego wapna i jeszcze gorszej sraczkowatej farby oraz wykładzin podłogowych było wyzwaniem. Itd itd....

G
Gość

Była pierwszą tego typu fabryką u[wulgaryzm]mianą w kraju.....normalnie bzdura taka,ze sie w pale nie miesci...takich fabryk było juz bez liku

G
Gość

"pobudowane"-heheheheh ach ta polszczyna...acha...sory...przeciez to nie polonista

G
Gość

pan reaktorek jak zwykle w soim ukochanym komuniżmie

G
Gość
8 listopada, 12:23, Gość:

Pustką wieje na gp24. Widać, że nie macie o czym pisać. Ogrzewane kotlety co dzień. Jak nie zdjęcia z imprez sprzed 10 lat to inne suchary. Proponuję, aby Hilarecki napisał o kupach na chodnikach. Wyrobi wierszówkę no i temat jest jak najbardziej prawdziwy i aktualny

8 listopada, 12:25, Gość:

no ale w sumie takie odgrzewanie tematów sentymentalnych w sam raz wpisuje się w pisowską nostalgię za PRLem

suweren to kocha. a jak się jeszcze z tęsknotą doda, że to prowincjonalne miasto było kiedyś stutysięcznym to już w ogóle miód na duszę lokalnych narodowczyków

G
Gość
8 listopada, 12:23, Gość:

Pustką wieje na gp24. Widać, że nie macie o czym pisać. Ogrzewane kotlety co dzień. Jak nie zdjęcia z imprez sprzed 10 lat to inne suchary. Proponuję, aby Hilarecki napisał o kupach na chodnikach. Wyrobi wierszówkę no i temat jest jak najbardziej prawdziwy i aktualny

no ale w sumie takie odgrzewanie tematów sentymentalnych w sam raz wpisuje się w pisowską nostalgię za PRLem

G
Gość

Pustką wieje na gp24. Widać, że nie macie o czym pisać. Ogrzewane kotlety co dzień. Jak nie zdjęcia z imprez sprzed 10 lat to inne suchary. Proponuję, aby Hilarecki napisał o kupach na chodnikach. Wyrobi wierszówkę no i temat jest jak najbardziej prawdziwy i aktualny

w
www

przejęcie wytwórni przez Dombet i miejscowych właścicieli, którzy przez wiele już lat kontynuują działalność zakładu, to przykład ka powinny nastąpić przemiany własnościowe. Ile polskich zakładów przejęły zachodnie koncerny w celu ich likwidacji, ile zrujnowała szokowa terapia szkodnika Balcerowicza....

Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3