Miastotwórcza aleja Wojska Polskiego kiedyś i dziś [zdjęcia]

Ireneusz Wojtkiewicz
Wrzesień 1974 r., natężenie ruchu na skrzyżowaniu al. Wojska Polskiego i ul. 22 Lipca (obecnie Wileńskiej) wymagało ręcznej regulacji przez milicjanta „drogówki”
Ta droga przywiodła Słupsk z pozostałości epoki średniowiecza do okna na świat, którym półtora wieku temu stała się kolej żelazna. Dotarła do Słupska od zachodu, ale pomiędzy stacją kolejową a ówczesnymi granicami miasta rozpościerały się mokradła.

Brakowało około 700-metrowego pasa odpowiedniego gruntu, aby połączyć stację kolejową z dawnym przedmurzem miasta w obrębie dzisiejszego Ronda Solidarności.

Ten pas około roku 1880 dał początek obecnej alei Wojska Polskiego, zwanej krótko po wojnie Dworcową, a przed wojną Bahnhofstrasse i Hitlerstrasse. Stała się głównym, miastotwórczym traktem i centrum handlowo – usługowym Słupska.

Panorama części al. Wojska Polskiego i placu dworcowego sfotografowana prawdopodobnie w okresie międzywojennym z pokładu sterowca
Panorama części al. Wojska Polskiego i placu dworcowego sfotografowana prawdopodobnie w okresie międzywojennym z pokładu sterowca

Czy taki charakter zachowuje obecnie?

Odpowiedź na to pytanie zawierają rezultaty penetracji autora w archiwum fotograficznym, w pamięci własnej i publikacjach historyków – muzealników. A wszystko razem to konfrontacja przeszłości z teraźniejszością, którą poczyniłem – jak pewnie pamiętacie - podczas wielu wypadów pieszych i rowerowych, opisanych na tych łamach w cotygodniowych felietonach.

Żeby się nie pogubić trzymam się zasad chronologii, ale w ujęciu wielowątkowym. Dzieje słupskiego kolejnictwa, opisanego zresztą w literaturze światowej, ukazującej dramatyczne wydarzenia w czasach II wojny światowej, wyłączam do osobnej publikacji.

Podobnie jak prezentowanej ostatnio na tych łamach „Karczmy Słupskiej”, która przez kilka dziesięcioleci prosperowała przy al. Wojska Polskiego.

Miastotwórcza aleja Wojska Polskiego kiedyś i dziś [zdjęcia]

Ta aleja liczy 54 ponumerowane posesje po prawej i lewej stronie, przy czym niektóre budowle mają numerację cyfrowo - literową, więc faktycznie zabudowa jest większa. Początek alei znajduje się przy Rondzie Solidarności u zbiegu z al. Sienkiewicza - według numeracji prawostronnej, narastającej w kierunku dworca PKP.

Koniec także przy rondzie, ale z lewej strony u zbiegu z ul. Starzyńskiego. Połowa wypada więc przy dworcu kolejowym na skrzyżowaniu z ul. Kołłątaja, co jednak wielu uznaje jako początek prowadzący do śródmieścia. Warto wiedzieć, że aleja Wojska Polskiego znajduje się dokładnie na linii zachód – wschód, co potwierdza nasz pomiar z użyciem kompasu.

Zabudowę alei poprzedziło nasadzenie pod koniec XIX wieku dwóch rzędów lip srebrzystych, cieszących się opinią drzew urodziwych, umożliwiających kształtowanie swych koron. Chętnie sadzono je w parkach i przy ulicach. Obecnie po obu stronach alei rosną 123 lipy, w tym 20 to drzewka nowo nasadzone.

Ta lipowa aleja to także znak rozpoznawczy miasta.

Zabudowa al. Wojska Polskiego rozpoczęła się w ostatnim dwudziestoleciu XIX wieku. Podobnie jak sąsiedniej al. Sienkiewicza, również reprezentacyjnej arterii, przy czym ta pierwsza nabierała charakteru handlowo – usługowego, a druga stawała się bardziej wytworna jako miejsce lokalizacji banków, prywatnych klinik i mieszkań słupskiej elity.

Aleja Wojska Polskiego na przełomie XIX i XX wieku, jeszcze bez komunikacji tramwajowej, którą uruchomiono w 1910 roku
Aleja Wojska Polskiego na przełomie XIX i XX wieku, jeszcze bez komunikacji tramwajowej, którą uruchomiono w 1910 roku

Według Stanisława Szpilewskiego, autora publikacji o zabytkowym Słupsku, budowle z tamtego okresu reprezentują kierunki architektoniczne jakie obowiązywały w ówczesnej Europie. Są w stylach neogotyckich, neorenesansowych i neobarokowych. Wiele z nich ma znamiona eklektyzmu, niektóre mają secesyjną dekorację.

- Dobrze znana Bahnhofstrasse – wspomina Libussa Fritz-Krokow w książce „Czas kobiet” autorstwa Christiana Grafa von Krockow. - Mieszczańskie fasady od Gründerzeit do Jugendstil.

Gründerzeit to epoka założycielska II Rzeszy, po 1871 roku. Okres ożywienia gospodarczego i rozwoju miast, związany z odszkodowaniami wojennymi po wojnie francusko – pruskiej. A Jugendstil był najbardziej eklektyczny spośród wszystkich odmian secesji.

Pokazujemy współczesną, częściowo zrewitalizowaną al. Wojska Polskiego z obu stron i z góry. Konfrontujemy ją z widokami archiwalnymi, z czasów gdy rower stawał się rumakiem ludu, ale jeszcze nie było tramwajów. I gdy były tramwaje, których linie zlikwidowano w 1959 roku. Gdy w 1973 roku fasady starych kamienic były zdobione figurkami, po których dziś są tylko puste nisze.

Okiem codziennego przechodnia

widywałem aleję Wojska Polskiego dzień w dzień w dekadach lat 60. i 70. chodząc przez pięć lat do Technikum Mechanicznego na ul. Niedziałkowskiego, czy też próbując później swych sił w fotoreporterce prasowej. Zaczynałem chyba od walki z amatorami przybijania do pni starych lip plakatów zapraszających na potańcówki w podmiejskich wioskach.

Latem 1978 roku pod stylowym zegarem na rogu al. Wojska Polskiego i Sienkiewicza, który gdzieś zniknął, wart jest odszukania i ponownego zainstalowa
Latem 1978 roku pod stylowym zegarem na rogu al. Wojska Polskiego i Sienkiewicza, który gdzieś zniknął, wart jest odszukania i ponownego zainstalowania

Z domu przy ul. Kołłątaja do szkoły poganiały mnie cztery uliczne zegary – na dworcu i na budynku Oddziału Przewozów PKP, zegarmistrza A. Rawińskiego w połowie alei i na rogu alej Wojska Polskiego i Sienkiewicza.

Dziś miałbym znacznie bliżej na skróty przez bramę nr 10, co kiedyś było nie do pomyślenia, bo ogrodzenia w podwórkach były trudne do przebycia i wspomniany winkiel alej trzeba było obchodzić.

Marzec 2017 r., początek zrewitalizowanej alei Wojska Polskiego

Ukraińcy rezygnują z pracy w Polsce.

Wideo

Komentarze 17

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

G
Gość
6 czerwca 2019, 6:49, Gość:

I co wy chcecie udowodnić że za komuny było lepiej niż dzisiaj ?

dziennikarzom GP tak..było lepiej

G
Gość
6 czerwca 2019, 8:53, Gość:

A Słupskiem dalej rządzi komuna i PO czyli postkomuna czyli wyburzają stare porządne kamienice a tereny po nich sprzedają deweloperom na tym polegają rządy obecnej Prezydentki miasta Słupska.

i takie same dziennikarze jak za komuny i takie same brednie

G
Gość

"Ta droga przywiodła Słupsk z pozostałości epoki średniowiecza do okna na świat, którym półtora wieku temu stała się kolej żelazna. Dotarła do Słupska od zachodu, ale pomiędzy stacją kolejową a ówczesnymi granicami miasta rozpościerały się mokradła." jeju..najwyższy poziom dziennikarstwa ,ze o elokwencji i znajomosci jezyka nie wspomne...przepraszam,że dalej nie czytam ale mam torsje

G
Gość
22 września 2019, 19:05, Gość:

Gdzie się podziały ławki i kosze na "alei śmietnikowej" ?

Były kupione za niczyje pieniądze (UE) więc się zmyły.

Wcześniej musiały tam stać bo taki był projekt unijny, okres "przechowywania" się skończył i poszły.

G
Gość

Gdzie się podziały ławki i kosze na "alei śmietnikowej" ?

D
Dawni Czarni

Brawo Irek! Dziękuję i prośba o jeszcze.Pozdro.

G
Gość

W końcu fajny i długi jak na gp.24 artykuł. Oby więcej takich

M
Miodzio
6 czerwca, 06:49, Gość:

I co wy chcecie udowodnić że za komuny było lepiej niż dzisiaj ?

"WY"ubewatelu,chcecie powiedzieć,że stereopiany stworzyły kraj mlekiem i miodem płynący.Do głosu doszła niska liga komuny,która rządzi wraz ze zdrajcami ideałów Solidarności.

G
Gość
2019-06-06T10:17:15 02:00, Gość:

Te ,,błyskotliwe" komentarze autora pod zdjęciami naprawdę powalają!

6 czerwca, 10:30, Dunek:

A co ty psi ch......masz do autora?

Pewnie to, że nie zareagował do tej pory na wnioski prof. Łacha po lekturze materiałów w IPN http://inwentarz.ipn.gov.pl/showDetails?id=3193216

G
Gość

Oj tęskni TW za PRL, ale szczęśliwie to już przeszłość.

p
piotr

kto powie że teraz jest lepiej jest w błedzie !!

Kiedys były tamwaje a teraz co mamy ?

G
Gość
6 czerwca, 6:49, Gość:

I co wy chcecie udowodnić że za komuny było lepiej niż dzisiaj ?

prawdopodobie to pirwsze skrzyzowanie to nie WP i 22 Lipca a WP i Mickiewicza

G
Gość

w koncu porzadny artykul na tym portalu! brawo!

D
Dunek
2019-06-06T10:17:15 02:00, Gość:

Te ,,błyskotliwe" komentarze autora pod zdjęciami naprawdę powalają!

A co ty psi ch......masz do autora?

G
Gość

Te ,,błyskotliwe" komentarze autora pod zdjęciami naprawdę powalają!

Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3