„Świtezianka” Adama Mickiewicza to lektura obowiązkowa na egzamin ósmoklasisty 2023. Streszczenie, fabuła i kluczowe informacje o utworze

Magdalena Konczal
Magdalena Konczal
Warto zapoznać się z problematyką, streszczeniem i innymi najważniejszymi informacjami na temat „Świtezianki” Adama Mickiewicza.
Warto zapoznać się z problematyką, streszczeniem i innymi najważniejszymi informacjami na temat „Świtezianki” Adama Mickiewicza. wikimedia commons/ public domain/ Julian Fałat
Lista lektur obowiązkowych na egzamin ósmoklasisty 2023 zawiera piętnaście pozycji. Wśród nich są także krótsze utwory, jak np. ballada „Świtezianka” Adama Mickiewicza. W tym tekście znajdziecie najważniejsze informacje na temat utworu: streszczenie, bohaterów, przebieg zdarzeń i motywy obecne w „Świteziance”.

Spis treści

„Świtezianka” Adama Mickiewicza. Najważniejsze informacje

Gatunek: „Świtezianka” to ballada.
Data publikacji: ballada ta została pierwszy raz opublikowana w zbiorze „Ballady i romanse” w 1822 roku.
Czas akcji: nie jest ściśle określony. Mowa jedynie o porze dnia (noc) oraz o porze roku (koniec lata).
Miejsce akcji: jezioro Świteź i jego okolice.

Streszczenie „Świtezianki” Adama Mickiewicza

Nocą, pod modrzewiem, o stałej porze przechadza się para. Mężczyzna jest strzelcem w lesie, a o kobiecie niewiele wiadomo. Młodzieniec chce ją poznać, dowiedzieć się, kim są jej rodzice, rozpocząć z nią wspólne życie. Dziewczyna jednak nie przystaje na tę propozycję, mówi, że ojciec przestrzegał ją przed niewiernością mężczyzn. Strzelec klęka i składa ukochanej przysięgę wierności, zgodnie z ludowym zwyczajem, nabierając w garść piasku. Dziewczyna przestrzega go przed niedochowaniem przysięgi i znika w lesie. Młodzieniec szuka jej, ale na próżno.

Trwa głosowanie...

Co będzie najtrudniejsze na egzaminie ósmoklasisty?

Po jakimś czasie z jeziora wyłania się przepiękna zjawa, która kusi strzelca. Wabi go obietnicą wspólnego życia i zachęca, by zapomniał o dawnej ukochanej. Bohater początkowo się opiera, ale ostatecznie, zapominając o przysiędze, ulega zjawie. Kiedy biegnie w jej stronę, dostrzega, że jest to dziewczyna, której nie tak dawno złożył przysięgę wierności. Za niedochowanie obietnicy mężczyzna ginie w otchłani jeziora. Odtąd w okolicach jeziora Świteź można zobaczyć zjawę pląsającej po wodzie dziewczyny i cierpiącego w okolicach modrzewia strzelca.

Plan wydarzeń. „Świtezianka” Adama Mickiewicza

  1. Spotkanie kochanków przy blasku księżyca.
  2. Pytania strzelca dotyczące pochodzenia dziewczyny i prośba, by rozpoczęli wspólne życie.
  3. Przysięga wierności złożona przez młodzieńca.
  4. Ostrzeżenie dziewczyny o niedochowaniu przysięgi i zniknięcie w lesie.
  5. Wędrówka strzelca.
  6. Spotkanie przez strzelca kuszącej go zjawy.
  7. Złamanie przysięgi wierności.
  8. Kara wymierzona młodzieńcowi.

Bohaterowie „Świtezianki” Adama Mickiewicza

Świtezianka – w utworze pokazuje się niejako w dwóch postaciach. Na początku jako tajemnicza dziewczyna, zakochana w młodzieńcu jest jednak nieufna względem jego uczuć. Później przybiera postać tajemniczej, pięknej zjawy, nimfy, która kusi strzelca.
Strzelec – mężczyzna zakochany w tajemniczej dziewczynie. Zapewnia ją o swojej miłości i wierności, ostatecznie jednak łamie przysięgę wierności, wobec czego zostaje mu wymierzona kara.

Przed egzaminem ósmoklasisty warto przypomnieć sobie obowiązkowe lektury - zarówno ich treść, jak i charakterystykę bohaterów, poruszaną tematykę, najważniejsze cytaty. Opracowania zebraliśmy dla was w jednym miejscu: linki do opracowań poszczególnych lektur znajdziesz na kolejnych slajdach.

Lektury obowiązkowe na egzamin ósmoklasisty 2023. Streszczen...

Analiza i interpretacja „Świtezianki” Mickiewicza

Ballada to gatunek synkretyczny, a więc zawiera różne elementy rodzajów literackich. W przypadku „Świtezianki” możemy zauważyć podział na strofy i obecność środków stylistycznych (elementy liryczne), obecność narratora, bohaterów, fabuły i akcji (elementy epickie), dialogi (element dramatyczny).

Warto zwrócić uwagę, że narrator nie jest osobą wszechwiedzącą („Kto jest dziewczyna? Ja nie wiem”), z jego słów można wywnioskować, że jest on mieszkańcem tamtejszych okolic. W utworze znajdziemy sporo środków stylistycznych m.in.:

  • Onomatopeje, czyli wyrazy dźwiękonaśladowcze (np.: szeleszcze, zaszumiał);
  • Epitety (np. gęsty las, srebrzyste Świtezi błonie, wodnych lilijek);
  • Metafory (np. po wodnym pląsać krysztale);
  • Porównania (np. znikła jak lekki powiew wietrzyka).

Środki stylistyczne zawarte w utworze mają wpływ na nastrój ballady. Niezwykle ważną rolę w „Świteziance” odgrywa przyroda. To właśnie ona tworzy nastrój utworu, który jest pełen niedomówień i tajemnic, a także ma wpływ na akcję (np. jezioro pochłania strzelca za niedochowanie wierności). Istotne są także elementy fantastyczne. W przypadku omawianego utworu postacią nadprzyrodzoną jest Świtezianka. Pełne zagadek jest też samo jezioro Świteź.

Ballada ma prostą i melodyjną budowę, jest stylizowana na pieśń gminną. Widzimy to także na przykładzie narratora, który używa zwykłego, nieurozmaiconego języka. Liczne pytania zawarte w utworze potęgują nastrój tajemniczości.

Jednym z głównych tematów „Świtezianki” jest motyw winy i kary, niezwykle istotny dla ludu. Każdy, kto dopuści się zbrodni czy zdrady, musi ponieść odpowiedzialność za swój czyn. Obrazują to słowa kobiety: „Bo kto przysięgę naruszy, ach, biada jemu, za życia biada! I biada jego złej duszy!”. Wierzono bowiem, że określona wina (w tym przypadku niewierność mężczyzny) domaga się kary (było nią uwięzienie duszy strzelca pod modrzewiem). W utworze widać silną fascynację ludowością.

Motywy w „Świteziance” Adama Mickiewicza

  • Motyw winy i kary;
  • Motyw nieszczęśliwej miłości;
  • Motyw świata nadprzyrodzonego;
  • Motyw przyrody;
  • Motyw ludowości.

„Świtezianka” Adama Mickiewicza. Cały tekst

Ballada nie jest długa, warto więc zapoznać się z nią przed egzaminem ósmoklasisty 2023. Można ją znaleźć online, na przykład w serwisie Wolne Lektury.

Cytaty ze „Świtezianki”

Jakiż to chłopiec piękny i młody?
Jaka to obok dziewica?
Brzegami sinej Świtezi wody
Idą przy świetle księżyca.

Dochowaj, strzelcze, to moja rada:
Bo kto przysięgę naruszy,
Ach, biada jemu, za życia biada!
I biada jego złej duszy!

Ona po srebrnym pląsa jeziorze,
On pod tym jęczy modrzewiem.
Któż jest młodzieniec? Strzelcem był w borze.
A kto dziewczyna? Ja nie wiem.

iPolitycznie - Czy słowa Stefańczuka o Wołyniu to przełom?

Dołącz do nas na Facebooku!

Publikujemy najciekawsze artykuły, wydarzenia i konkursy. Jesteśmy tam gdzie nasi czytelnicy!

Polub nas na Facebooku!

Dołącz do nas na Twitterze!

Codziennie informujemy o ciekawostkach i aktualnych wydarzeniach.

Obserwuj nas na Twiterze!

Kontakt z redakcją

Byłeś świadkiem ważnego zdarzenia? Widziałeś coś interesującego? Zrobiłeś ciekawe zdjęcie lub wideo?

Napisz do nas!

Polecane oferty

Materiały promocyjne partnera

Komentarze

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Wróć na gp24.pl Głos Pomorza
Dodaj ogłoszenie