Najładniejszy transatlantyk

Wojciech Marek Wachniewski redakcja@mediaregionalne.pl
"Nieuw Amsterdam”  swój ostatni rejs zakończył  17 grudnia 1973 roku.
"Nieuw Amsterdam” swój ostatni rejs zakończył 17 grudnia 1973 roku. Archiwum autora
Na fali Nieuw Amsterdam - holenderska nazwa dzisiejszego Nowego Jorku pojawiła się po raz pierwszy na burcie holenderskiego statku na początku XX w.

Był to jednokominowy, solidny statek o tonażu brut­to 17 249 RT, zbudowany w 1905 roku u Harlanda i Wolffa w Belfaście. Statek ten - jako ostatni liniowiec we flocie HALu - miał pełen zestaw pomocniczego ożaglowania, którego jednak nigdy nie użyto. Służył do 1932 roku.

W latach trzydziestych XX wieku, po zakończeniu sławnego kryzysu, holenderski armator Holland-Amerika Lijn z Rotterdamu zdecydo­wał się zamówić (w stoczni Rotterdamsche Droogdok Mij.) nowy statek na linię nowojorską. W chwili położenia stępki w dniu 3 stycznia 1936 roku była to największa w swej klasie jednostka, budowana w Holandii.

Za wzór dla zespołu projektującego nowy statek posłużyła legendarna, francus­ka "Nor, mandie" ze stoczni w St. Nazaire - transatlantyk, który choć istniał krótko, wpisał się na stałe do anna­łów historii żeglugi pasażerskiej na Szlaku Północnoatlantyckim. Holendrzy skopiowali - twórczo i w odpowiednio mniejszej skali - architekturę i kompozycję wewnętrzną sławnego statku.

Wodowanie nowego stat­ku odbyło się 10 kwietnia 1937 roku; matką chrzestną nowego lajnera została JW Wilhelmina, Królowa Niderlandów. Mało kto wie, że armator planował pierwotnie nazwać nowy liniowiec s/s "Prinsendam"; ostatecznie zdecydowano się po raz drugi uhonorować statkiem miasto, które w międzyczasie stało się niekwestionowaną stolicą Nowego Świata. W HALu planowano zbudować drugi statek tego typu, lecz przedsięwzięcie uległo znacz­nemu przesunięciu w czasie. Wydaje się, że dobrze się stało, bowiem powstał wówczas kolejny wspaniały - może najwybitniejszy w ogóle! - liniowiec holender­ski, piąty s/s "Rotterdam".

Wprowadzony do służby 23 kwietnia 1938 roku s/s "Nieuw Amsterdam" (36.287 BRT) wypłynął w swą dziewiczą podróż 10 maja 1938 roku z Rotterdamu, prowadzony przez kapitana Johannesa Bijla. Do celu dopłynął po niemal sześciu dobach podróży. Do chwili wybuchu wojny statek odbył 16 rejsów liniowych. Z racji niewątpliwej urody, statek zyskał sobie niemal natychmiast uznanie wśród pasażerów, którzy zgodnie obwołali go "Najładniejszym Statkiem Holandii".

Siedemnastą podróż na Zachód statek zakończył we wrześniu 1939 roku w Ameryce. Odbył kilka podróży wycieczkowych na Bermudy. Do Europy póki co nie powrócił, pozostając w Stanach Zjednoczonych. Wio­sną 1940 roku odbył kolejne cztery rejsy wycieczkowe, tym razem w rejon Karaibów. Po niemieckiej agresji na Holandię liniowiec został wydzierżawiony brytyjskiemu Ministry of War Transport, z przeznaczeniem na szybki transportowiec wojska. Jego operatorem została sławna Cunard Line.

Po przebudowie, wykonanej w nowojorskiej Todd Shipyard, na statek można było zaokrętować 6700, a w krótkich rejsach nawet do 8000 żołnierzy. Podczas swej wojennej służby "Nieuw Amsterdam" odbył 44 niebezpiecznych podróży, przewo­żąc ogółem ponad 378 000 osób, w tym jeńców niemiec­kich i włoskich. 3 stycznia 1944 roku został nieskutecznie zaatakowany przez niemiecki okręt podwodny U-1232. Do ojczyzny powrócił dokładnie w ósmą rocznicę wyjścia w rejs dziewiczy, witany przez tłumy ludzi po obu brzegach Nieuwe Waterweg od Hoek van Holland do Rotterdamu. Przez następne 18 miesięcy był remontowany w Rotterdamie i Southampton.

29 października 1947 roku powrócił na Stary Szlak do Nowego Jorku, w sezonie zimowym odbywając rejsy wycieczkowe na Karaiby. Od 1959 roku pływał wraz z... dużo młodszym (!) bliźniakiem - s/s Rotterdam (V). Ciekawe było to, że przez pewien czas po wojnie wielki salon statku pozostawał przedzielony na dwa pomie­szczenia w połowie wysokości. W 1961 roku liniowiec przeszedł poważną modernizację pomieszczeń pasażerskich. Przeprowadzono także wymianę kotłów statku, które w pewnym momencie prawie odmówiły posłuszeństwa. Od 1971 roku dawny liniowiec pływał wyłącznie na wycieczki z turystami.

W grudniu 1973 roku, w związku ze światowym kryzysem paliwowym i ponoszonymi przez armatora (którym od 1972 roku była firma N.V. "Nieuw Amster­dam") stratami, zapadła decyzja o złomowaniu liniowca. Swój ostatni rejs komercyjny zakończył 17 grudnia 1973 roku. Jedna z propozycji wykorzystania sprawnego jeszcze statku po zakończeniu służby - ze zrozumiałych względów odrzucona! - opiewała na urządze­nie na nim luksusowego, pływającego... domu publi­cznego (!). Ostatecznie statek sprzedano na złom. 9 sty­cz­nia następnego roku Najłądniejszy Statek Holandii wypłynął w ostatni rejs do stoczni złomowej w Kaohsiung na Tajwanie, gdzie dotarł 2 marca. Wspomnianą wyżej naz­wę "Prinsendam" - nadano w 1972 roku pierwszemu "czystemu" wycieczkowcowi HALu, który pływał dość krótko i spłonął w morzu w październiku 1980 roku. Sam zaś "Hollands Fraaiste Schip" umarł nie wszystek - jego stylizowana sylwetka trafiła do firmowego logo armatora...

Wideo

Komentarze

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3