Nasza Loteria SR - pasek na kartach artykułów

Odmiany ziemniaków jadalnych. Jakie uprawiać w 2024 roku? Ziemniaki na placki, frytki, szare kluski i do sałatki

OPRAC.:
Agata Wodzień-Nowak
Agata Wodzień-Nowak
W 2023 roku powierzchnia uprawy ziemniaków w Polsce wynosiła niecałe 183 tys. hektarów (dane ARiMR).
W 2023 roku powierzchnia uprawy ziemniaków w Polsce wynosiła niecałe 183 tys. hektarów (dane ARiMR). Jakub Steinborn
Jaką odmianę ziemniaka polecacie? Pyta chętny do ich posadzenia w czasie najbliższej wiosny. Rolnicy w sieci chętnie dzielą się swoimi doświadczeniami i zaznaczają, że trudno wskazać jedną odmianę, bo jest sporo zmiennych. Większość Polski zajada się żółtymi ziemniakami, ale na Mazowszu panuje upodobanie dla białych. Warto pochylić się nad typami i odmianami ziemniaków jadalnych. Na rynku do wyboru są dziesiątki odmian o różnym przeznaczeniu. Jedne sprawdzą się do gotowania, frytek, sałatek, inne do placków ziemniaczanych.

Spis treści

Ziemniak - warzywo na pierwszy rzut oka mało urodziwe, a tak popularne w kuchni. Prosto z wody do obiadu, w postaci klusek, placków, zapiekanek, sałatek, frytek czy wreszcie chipsów. „Sukces kulinarny zależy w znacznym stopniu od wybranej podczas zakupów odmiany. Jest ich ponad 100!”, zastrzegał w jednym z postów Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa, przypominając, że w kalendarzu mamy Dzień Frytek (13 lipca). Swoje święto mają także placki ziemniaczane (13 listopada — Dzień Placków Ziemniaczanych).

Jakie odmiany ziemniaków do uprawy polecają sobie wzajemnie rolnicy?

Jeden z rolników podaje, że sklepom i barom oraz restauracjom dostarcza głównie takie odmiany, jak Gwiazda, Denar i Stokrotka. Dodaje, że dają spore plony i wysoką jakość. Inny na pytanie, jakie odmiany poleciłby do uprawy, odpowiada, że najpierw trzeba ustalić, jakie ma być ich przeznaczenie.

- Sadzę żółte na cele spożywcze. Ale odmiany są dobrane w taki sposób, żeby były odporne na choroby, były wydajne. I uniwersalne, czyli nadawały się do gotowania, na frytki itd. Żeby równomiernie się gotowały, nie były jakieś strasznie suche itd.

Kolejne propozycje pojawiające się ze strony rolników:

  • W tym roku w Małopolsce króluje Soraja. Godna polecenia jest też Belaroza.
  • Za dużo zmiennych, by podać tylko jeden gatunek.
  • Lili bardzo dobre.
  • Średniowczesny Lord, późniejsza stara dobra Vineta.
  • U mnie Gala i Denar.
  • Satina odporna na suszę i rośnie nawet w piaszczystych terenach.
  • Bellarosa, przynajmniej u mnie najlepiej się sprzedaje.

Lista odmian ziemniaków tych zalecanych do uprawy w poszczególnych województwach w 2024 roku widnieje na stronie Centralnego Ośrodka Badania Odmian Roślin Uprawnych. Przykładowo w województwie łódzkim jest to m.in. Satina, Tajfun, Vineta, Denar, Bellarosa czy Michalina i Jurek.

Typ ziemniaka prawdę ci powie. Jaka odmiana ziemniaków jest dobra do frytek i placów, która do puree?

W podstawowej klasyfikacji ziemniaki dzieli się na 3 rodzaje: typ A, typ B, typ C. Centrum Doradztwa Rolniczego w jednej ze swoich publikacji wymienia jeszcze jeden: „Typ kulinarny D określany jako bardzo mączysty nie ma większego zastosowania w bezpośrednim spożyciu ziemniaków jadalnych ze względu na zbyt suchy i szorstki miąższ, całkowicie się rozgotowujący”.

Typ A – cechuje się małą zawartością skrobi. Miąższ tych ziemniaków jest twardy i wilgotny. Nadają się do przygotowania ziemniaczanych sałatek albo pieczenia i grillowania w łupinach. Ze względu na niedużą zawartość skrobi, słabo się rumienią podczas podsmażania i smażenia w głębokim tłuszczu. Najpopularniejsze odmiany ziemniaków typu A:

  • Denar,
  • Impala,
  • Impresja,
  • Lord,
  • Mozart,
  • Musica,
  • Nicola,
  • Oberon,
  • Viviana,
  • Volumia.

Typ B – ogólnoużytkowy. To ich powinniśmy szukać, planując przygotowanie frytek, smażonych ziemniaków, placków i babek ziemniaczanych. Charakteryzują się średnim poziomem twardości. Idealne do smażenia, ponieważ zawierają 14-16% skrobi, ich skórka staje się chrupiąca i rumiana, natomiast miąższ jest pulchny i wilgotny. Doskonale nadają się do potraw z sosami. Mają największe zastosowanie w kuchni i są najbardziej uniwersalne. Ziemniaki typu B to m.in. odmiany:

  • Irga,
  • Irys,
  • Fresco,
  • Gloria,
  • Pasat,
  • Glada,
  • Augusta.

Typ C – mączysty, ziemniaki o największej zawartości skrobi. Ich miękki miąższ szybko rozpada się podczas obróbki termicznej, co czyni z nich doskonały materiał na purée i różnego rodzaju kluski, a także do pieczenia i sporządzania wyrobów garmażeryjnych z udziałem ziemniaka. Mają także zastosowanie w niektórych typach zup jako zagęszczacze i w kremach oraz jako dodatek do wypieku ciast, pączków, itp. Najpopularniejsze odmiany typu C:

  • Ametyst,
  • Agnes,
  • Bryza,
  • Cekin,
  • Etiuda,
  • Gracja,
  • Gustaw,
  • Jurek,
  • Justa,
  • Jutrzenka,
  • Legenda,
  • Magnolia,
  • Malaga,
  • Marlen,
  • Mazur,
  • Melody.

Są też typy pośrednie np. AB, BC, CD, AB-B, B-BC.

Ziemniaki na frytki, czyli surowiec dla przetwórstwa spożywczego

Aktualnie w Polsce wyodrębnić można następujące kierunki produkcji ziemniaka:

  • uprawa ziemniaka jadalnego na wczesny zbiór o bulwach z ocierającą się skórką
  • uprawa ziemniaka na wczesny zbiór o bulwach dojrzałych
  • uprawa ziemniaka jadalnego zbioru jesiennego
  • uprawa ziemniaka jako surowca dla przetwórstwa spożywczego
  • uprawa ziemniaka dla przemysłu skrobiowego oraz dla gorzelnictwa
  • produkcja nasienna ziemniaka

Kierunek produkcji dla przetwórstwa spożywczego stawia producentom bardzo wysokie wymagania jakościowe i użytkowe (technologiczne) dla zbieranego plonu (na poziomie 35-50t/ha), a w technologii uprawy stosuje się tylko wybrane odmiany najbardziej przydatne do produkcji frytek, chipsów lub suszy ziemniaczanych, wyjaśnia Centrum Doradztwa Rolniczego w Brwinowie w opracowaniu "Profesjonalna uprawa ziemniaka" z 2020 r.

Do produkcji frytek czy chipsów potrzebne są ziemniaki o określonej wielkości i kształcie. W pierwszym przypadku bulwy mają być wydłużone, a produkcja chipsów skupia się na odmianach z bulwami okrągłymi, niezbyt dużymi. W obu produktach potrzebne są odmiany o podwyższonej zawartości suchej masy.

Podstawowym parametrem surowca w obu kierunkach przetwarzania jest niska zawartość cukrów redukujących, co zabezpiecza gotowy produkt przed przypalaniem podczas smażenia, a w konsekwencji powodując uzyskiwanie złocistego koloru.

Nie każda odmiana ziemniaków nada się do smażenia. Frytki można zrobić też z innych warzyw, np. marchewki, pietruszki, batata czy selera.
Nie każda odmiana ziemniaków nada się do smażenia. Frytki można zrobić też z innych warzyw, np. marchewki, pietruszki, batata czy selera. pixabay.com

Produkcja ziemniaków na cele spożywcze zajmują się specjalistyczne gospodarstwa rolne, które współpracują z zakładami przetwórczymi o dużej skali produkcji. Jak podaje ekspert z CDR, najczęściej są to gospodarstwa uprawiające powyżej 50 ha ziemniaka i posiadające w większości przechowalnie.

Zakłady przetwórstwa spożywczego stawiają konkretne wymagania producentom ziemniaków. Głównie chodzi o to, by proces produkcji pozwalał na uzyskanie jak największej wydajności produktu finalnego. W uproszczeniu zakłada się, aby ze 100 kg ziemniaka uzyskać 30 kg chipsów lub 45,6 kg frytek. Skala produkcji surowca na cele przetwórcze (frytki, chipsy, susze spożywcze) oscyluje wokół 1,3 – 1,6 mln ton rocznie. Frytki i chipsy są głównymi produktami w kategorii eksportowanych warzyw przetworzonych.

Powierzchnia uprawy ziemniaków w Polsce spadła

Ziemniaki w Polsce w 2023 roku są uprawiane na areale 180 tys. hektarów (dane ARiMR) i nie uwzględnia się tu ogródków przydomowych. Powierzchnia, jaką zajmują, znacznie zmniejszyła się na przestrzeni lat, co pokazują dane Centrum Doradztwa Rolniczego w Brwinowie, GUS.

  • 1991-95 - 1694 tys. ha
  • 2001-2005 - 813 tys. ha
  • 2006-2010 - 525 tys. ha
  • 2011-2017 - 313 tys. ha
  • 2018 - 298 tys. ha
  • 2019 - 308 tys. ha
  • 2020 - 225 tys. ha
  • 2021 - 236 tys. ha
  • 2022 - 181,6 tys. ha (dane ARiMR)
  • 2023 - 183 tys. ha (dane ARiMR)

W Polsce po długim okresie olbrzymiego spadku areału uprawy ziemniaka nastąpiła obecnie stabilizacja powierzchni (nawet lekki wzrost), plony w dużym stopniu są uzależnione od warunków klimatycznych panujących w poszczególnych latach (niski udział plantacji z nawadnianiem), a zbiory kształtują się w przedziale od 6,5 do blisko 10 mln ton.

Dodaj firmę
Logo firmy Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa
Warszawa, Karolkowa 30
Autopromocja

Źródła: Centrum Doradztwa Rolniczego w Brwinowie, dr Wojciech Nowacki „Profesjonalna produkcja ziemniaka”, GUS, Polska Smakuje

od 7 lat
Wideo

Protesty rolników pod Toruniem

Dołącz do nas na Facebooku!

Publikujemy najciekawsze artykuły, wydarzenia i konkursy. Jesteśmy tam gdzie nasi czytelnicy!

Polub nas na Facebooku!

Kontakt z redakcją

Byłeś świadkiem ważnego zdarzenia? Widziałeś coś interesującego? Zrobiłeś ciekawe zdjęcie lub wideo?

Napisz do nas!

Polecane oferty

Materiały promocyjne partnera

Materiał oryginalny: Odmiany ziemniaków jadalnych. Jakie uprawiać w 2024 roku? Ziemniaki na placki, frytki, szare kluski i do sałatki - Strefa Agro

Wróć na gp24.pl Głos Pomorza